و همچنين شيخ صدر الدّين روايت كند كه از شيخ پرسيدند كه حقّ سبحانه مىفرمايد كه « إِنَّ اللَّهَ اشْتَرى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ » « 1 » ، يعنى خداى تعالى نفس و مال مؤمنان را [ 36 ] از ايشان خريد به اين‌كه ايشان را بهشت دهد . چون حق در مقام بيع و شرا بود چرا دل را كه اشرف بود نخريد و نفس خسيس را خريد . شيخ - قدّس سرّه العزيز - گفت دل ملك حق است و خزينه ودايع و نظرگاه لطف و رأفت او . ليكن در نفس سركشى و عصيان و تمرّد و طغيان است . خواست كه او را به ثمن جنّت مقيّد سازد . بنابرآن او را خريد . منقول است كه نوبتى مجمعى عظيم در صحبت شيخ بود و شيخ كه زبان حال و ترجمان وقت بود معرفتى مىفرمود . در اين اثنا از موالى از معنى آيت « يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ » « 2 » پرسيد ، قاضى جمال الدّين معنى آيت بر وجه مشهور مذكور ساخت . شيخ فرمودند بلى راست است ، امّا معنى ديگر نيز دارد و معنيش اين است كه برسان آنچه به تو رسيده از پروردگار تو ، و تو نيز بر آن عمل كن « وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ » « 3 » و اگر « 4 » بر آن عمل نكنى تبليغ رسالت نكرده باشى و چون امثال اين فوائد و اشباه اين فرائد از آن حضرت بسيار منقول است به اين هفت نقل كه از آن دو عالم معالم معانى صورت سبع المثانى داشت همّت بر اختتام اين مبانى گماشت و علم قلم را زياده بر اين سر به اوج سخنرانى نيفراشت « و هذا عند أهل الإعتقاد كسبع شداد و هو الموفّق للصّلاح و السّداد » « 5 » و از جمله كرامات شيخ صدر الدّين است آنكه ، چون در وقت تمكّن شيخ بر مسند ارشاد ميانهء مردم دو ده تولى و الارق مواد فساد به واسطهء نزاع [ 37 ] و عناد به ظهور

--> ( 1 ) . توبه ( 9 ) آيهء 111 . « خدا از مومنان جانها و مالهايشان را خريد ، تا بهشت از آنان باشد » . ( 2 ) . مائده ( 5 ) آيهء 67 . « اى پيامبر آنچه را از پروردگارت بر تو نازل شده است به مردم برسان اگر چنين نكنى امر رسالت او را ادا نكرده‌اى » . ( 3 ) . همانجا ، آيهء 67 . « و اگر چنين نكنى » . ( 4 ) . و : و اگر تو . ( 5 ) . ترجمه : و اين به نزد معتقدان چون هفت ( كتاب يا گفتار ) استوار است و اوست كه توفيق هدايت و پايدارى مىدهد .